അറസ്റ്റിലായവരെ രാവിലെ 10 മുതൽ വൈകിട്ട് 5 വരെ ഹാജരാക്കുന്നതിന് മുൻഗണന നൽകുകയും അതിനുശേഷമുള്ള ഹാജരാക്കൽ അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമാക്കുകയും ചെയ്ത വ്യവസ്ഥ റദ്ദാക്കി. വൈകിട്ട് 5 മണിക്ക് ശേഷമുള്ള ഹാജരാക്കലിന് മജിസ്‌ട്രേറ്റിനെ മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണമെന്ന നിബന്ധന തുടരും.
കൊച്ചി: അറസ്റ്റിലായ പ്രതികളെ വൈകിട്ട് 5 മണിക്ക് ശേഷം മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കുന്നതിന് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിയ സർക്കാർ മാർഗനിർദേശത്തിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ റദ്ദാക്കി കേരള ഹൈക്കോടതി. അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തികളെ സാധ്യമായത്ര രാവിലെ 10 മുതൽ വൈകിട്ട് 5 വരെയുള്ള സമയത്ത് ഹാജരാക്കണമെന്നും അതിനുശേഷം ഹാജരാക്കുന്നത് അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമായിരിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ച വ്യവസ്ഥയാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയത്.
ജസ്റ്റിസുമാരായ രാജ വിജയരാഘവൻ വി, കെ.വി. ജയകുമാർ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് 2026 ഒക്ടോബർ 23-ന് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. അഭിഭാഷകനായ പി.എസ്. സുബീഷ് സമർപ്പിച്ച പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി അനുവദിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു നടപടി.
എന്നാൽ വൈകിട്ട് 5 മണിക്ക് ശേഷം പ്രതിയെ ഹാജരാക്കുമ്പോൾ ബന്ധപ്പെട്ട മജിസ്‌ട്രേറ്റിനെ മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ കോടതി നിലനിർത്തി. പുതിയ വിധിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സർക്കാർ പുതുക്കിയ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.
24 മണിക്കൂർ എന്നത് പരമാവധി സമയപരിധി മാത്രം
അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ യാത്രയ്ക്ക് ആവശ്യമായ സമയം ഒഴികെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ അടുത്ത മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണമെന്നാണ് ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(2) വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയുടെ (BNSS) 58-ാം വകുപ്പിലും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.
എന്നാൽ 24 മണിക്കൂർ എന്നത് പ്രതിയെ അത്രയും സമയം കസ്റ്റഡിയിൽ സൂക്ഷിക്കാൻ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ലഭിക്കുന്ന പൊതുവായ അവകാശമല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അനാവശ്യമായ കാലതാമസം കൂടാതെ പ്രതിയെ മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കേണ്ട ബാധ്യത പോലീസിനുണ്ട്.
വൈകിട്ട് 5 മണിക്ക് ശേഷമുള്ള ഹാജരാക്കലിന് പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങൾ വിശദീകരിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ പ്രായോഗികമായി കാലതാമസത്തിന് കാരണമാകാമെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
പ്രതിയുടെ നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കണം
വൈകിട്ട് 5 മണിക്ക് ശേഷം ഒരാളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്താൽ, അസാധാരണ സാഹചര്യമുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടതിന്റെ പേരിൽ അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ വരെ ഹാജരാക്കൽ നീട്ടിവയ്ക്കാൻ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രേരിതരായേക്കാമെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ഇത്തരം കാലതാമസം പ്രതിക്ക് അഭിഭാഷകന്റെ സഹായം തേടാനും അറസ്റ്റ് നിയമാനുസൃതമാണോ എന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യാനും റിമാൻഡിനെ എതിർക്കാനും ലഭിക്കുന്ന അവസരങ്ങളെ ബാധിച്ചേക്കാം.
ഭരണപരമായ സൗകര്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും നിയമപരമായ സംരക്ഷണവും ദുർബലപ്പെടുത്താനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
അന്വേഷണത്തെയും ബാധിക്കാം
വൈകിട്ട് 4.30-ഓടെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത ഒരാൾ നൽകുന്ന വിവരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആയുധങ്ങളോ മോഷണവസ്തുക്കളോ മറ്റ് തെളിവുകളോ കണ്ടെത്തേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടാകാമെന്ന് കോടതി ഉദാഹരണമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
വൈകിട്ട് 5 മണിക്ക് മുമ്പ് പ്രതിയെ ഹാജരാക്കണമെന്ന സമ്മർദം കാരണം അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് സമയബന്ധിതമായ തെളിവുശേഖരണം മാറ്റിവയ്ക്കേണ്ടിവരാം. അതുപോലെ, 5 മണിക്ക് ശേഷമുള്ള ഹാജരാക്കലിന് പ്രത്യേക വിശദീകരണം നൽകേണ്ടിവരുമെന്ന ആശങ്കയും അന്വേഷണത്തെ ബാധിക്കാം.
അതിനാൽ പ്രതികളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം നിയമാനുസൃതമായ അന്വേഷണവും തടസ്സപ്പെടാത്ത രീതിയിലായിരിക്കണം സർക്കാർ മാർഗനിർദേശങ്ങളെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
ഡോക്ടർമാരുടെയും ജുഡീഷ്യൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും സുരക്ഷയും പരിഗണനയിൽ
2023 സെപ്റ്റംബർ 21-ലെ സർക്കാർ ഉത്തരവിലൂടെയാണ് പ്രതികളെ ആശുപത്രികളിലെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീഷണർമാരുടെയും ജുഡീഷ്യൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും മുന്നിൽ ഹാജരാക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചത്.
കൊട്ടാരക്കര താലൂക്ക് ആശുപത്രിയിൽ ഡ്യൂട്ടിയിലിരിക്കെ പ്രതിയുടെ ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഹൗസ് സർജൻ ഡോ. വന്ദന ദാസിന്റെ സംഭവത്തിന് പിന്നാലെ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെയും ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളുടെ ഭാഗമായാണ് മാർഗനിർദേശങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചത്.
എന്നാൽ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനുള്ള നടപടികൾ പ്രതികളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാകരുതെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?
രാവിലെ 10 മുതൽ വൈകിട്ട് 5 വരെ പ്രതികളെ ഹാജരാക്കുന്നതിന് മുൻഗണന നൽകുകയും അതിനുശേഷമുള്ള ഹാജരാക്കൽ അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത വ്യവസ്ഥയാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയത്.
വൈകിട്ട് 5 മണിക്ക് ശേഷമുള്ള ഹാജരാക്കലിനെക്കുറിച്ച് മജിസ്‌ട്രേറ്റിനെ മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കണമെന്ന നിബന്ധന തുടരും. കോടതി വിധിക്ക് അനുസൃതമായി പുതിയ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ സർക്കാർ പുറപ്പെടുവിക്കണം.
പ്രധാന നിയമവശം: പ്രതിയെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ പരമാവധി സമയപരിധിയാണ്. അനാവശ്യമായ കാലതാമസം അനുവദിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥയായി അതിനെ കാണാനാവില്ലെന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം.